L’article es lo rendut compte d’una discutida publica amb Gilles Dumas, president del sindicat de las digas de Beucaire a la mar, especialista del flume Ròse, e cònsol de Forcas, pichòta comuna pròcha d’Arle. Se parla de l’aigat de decembre 2003.
Entre lo 3 e lo 4 de decembre, Ròse sortiguèt de sa maire per una creiguda que los especialistas qualifiquèron de cinc centenala. (13000 m3 a la segonda). Creiguda excepcionala, mas pas extraordinària (òm pensa qu'aquela de 1548 foguèt de 16000 m3 a la segonda e mai aguèssem ges de pròvas mesuradas). Aquò per dire que Ròse a totjorn sortit de sa maire dins d'aigats terribles e desvastaires. Pasmens, après cada aigat, la lima despausada fasiá las terras ricas e lo bonur dels estatjants. Per los tempses modèrns, tot de long del sègle XIX i aguèt d'aigats terribles (en 1840, 1841, 1845-1856...)
Venguèt lo sègle vinten per veire la mudason prigonda en valada de Ròse. Los païsans venon d'agricultors qu'an pas pus lo temps d'esperar un Ròse gròs per endrudir las tèrras e an besonh de mai en mai de tèrras. La Camarga, tèrra d'espandi natural de las aigas, vei, alara, de paluns assecats per far de tèrras cultivablas. Avèm perdut en 50 ans, 45000 ectaras de susfàcia d'espandiment per las aigas.
Qualas son las responsabilitats ?
Se parla, mai d'un còp, del cambiament climatic per explicar aqueles aigats. Es un pauc cortet. Venèm de ne conéisser quatre a de reng (1993-1994-2002-2003) que nos balhèron un pauc la peta e que butan a se bolegar. Citam aquí Gilles Dumas que ditz :
« Avèm conegut un sinistre, se fasèm res, aurem una catastròfa e pesi mos mots. »
En setembre de 2002, un rapòrt dich rapòrt Hydratec mostrèt que doas dralhas foguèron seguidas, dempuèi mai de cinquanta ans, per amainatjar Ròse e qu'aquelas doas dralhas son estadas decididas e menadas per l'Estat. Sa responsabilitat plena e entièra es engatjada, çò ditz lo cònsol de Forcas.
En mai de l'alargament de tèrras agricòlas, doas orientacions principalas foguèron donadas. D’en primièr, la navigacion : manténer e desvelopar la navigacion sus Ròse e per aquò calguèt canalizar lo flume per rendre son cors mens tempestós. La CNR (Compagnie Nationale du Rhône) mesa en plaça per l'amainatjament de Ròse bastiguèt 150 km de digas, es a dire mai d'un tèrç del cors de Ròse, çò que faguèt perdre 12 000 ectaras de camps d'espandi e aguèt per consequéncia que l'ondada ensarrada arriba mai lèu en bas. La segonda prioritat èra la produccion d'electricitat : amb l'industrializacion e la montada del nivèl de vida, la produccion d'electricitat venguèt un besonh. L'energia idroelectrica èra aisida d'obténer e mens cara que las autras energias. Cal apondre a tot aquò las zònas industrialas, lo nuclear, las novèlas zònas urbanizadas, sens doblidar los obratges de l'autorota e aqueles del TGV bastits sens se socitar del flume, malgrat las manifestacions de populacions.
Danielle Julien, La Setmana n°443, genièr 2004.
1 - Ròse = Le Rhône
2 - endrudir = fertilizar
Série L
Questions
1 - Compreneson (10 pts)
Respondre dins l’òrdre, a las questions en justificant vòstras responsas en referéncia al tèxt
1) A quala escasença foguèt escrich l'article ?
2) Es excepcional, que Ròse sortisca de sa maire ?
3) Segon lo tèxt, los aigats son totjom estats viscuts coma de catastròfas dins lo passat ?
4) Quals son los factors qu'agravan lo fenomèn natural de la creiguda de las aigas ? Trapatz tres o quatre rasons dins lo tèxt.
5) Revirar al francés lo passatge : « Se parla...» a « pesi mos mots ».
2 - Expression (10 pts)
1) Qual tipe d'accion de prevencion caldriá menar a l'avenidor per melhor gerir los aigats, estent la situacion actuala ? Respondretz dins un tèxt bastit, d'a pauc près 200 mots.
2) Respondètz a una de las questions seguentas. Avètz la causida entre a) e b) :
a) Avètz ja viscut una catastròfa naturala ? Contatz (150 a 200 mots)
b) Que pensatz de las consequéncias de l’accion de l’òme, en general, sus los fenomèns de catastròfas naturalas ? (150 a 200 mots)
..............................
Série S
Questions
1 - Compréhension (10 pts)
Respondre dins l’òrdre, a las questions en justificant vòstras responsas en referéncia al tèxt
1) A quala escasença foguèt escrich l'article ?
2) Es excepcional, que Ròse sortisca de sa maire ?
3) Segon lo tèxt, los aigats son totjom estats viscuts coma de catastròfas dins lo passat ?
4) Quals son los factors qu'agravan lo fenomèn natural de la creiguda de las aigas ? Trapatz tres o quatre rasons dins lo tèxt.
5) Revirar al francés lo passatge : « Se parla... » a « e pesi mos mots », linhas 14 a 16.
2 - Expression (10 pts)
Avètz la causida de respondre a una d’aquestas doas questions :
1) Qual tipe d'accion de prevencion caldriá menar a l'avenidor per melhor gerir los aigats, estent la situacion actuala ? Respondretz dins un tèxt bastit (a l’entorn de 200 mots).
2) Que pensatz de las consequéncias de l’accion de l’òme, en general, sus los fenomèns de catastròfas naturalas ? (a l’entorn de 200 mots).
