Espace académique des langues et cultures régionales

En Argeria

Los dos òmes devon sarrar la quarantena, rison fòrt e bracejan en parlant ...
« Adonc sètz de França, nascut en França, parlant francés, mas pas francés ?
- Es un pauc aquò. (M’expliqui coma pòdi.)
- Èrem pas a vòstre recital. Aimariái d’ausir lo son qu’a vòstra lenga.
Parli. Disi que que siá. Sèm arrestats sul pont.
- Vesi, çò ditz. Es que seriá tròp vos demandar de nos dire qualque poèma ?
- Meu ?
- Per saupre çò que deven lo parlar quand se fa poësia.
- Tant valdriá que vos diguèssi quicòm en vèrses regulars... Es que faretz per ieu çò-même, un còp qu’aurai recitat ? »
Me ditz qu’es entendut. Reciti las tres primièras estròfas de Mirelha. El un classic que sabi pas lo nom. Lo sol que m’es vengut a l’idèa. Ibn el Farid, li ditz pas ren. En finala, soi al mitan del pont a cantar « Lanquan li jorns son longs en mai », m’aplaudisson.
Dintram dins la medinà...
Contunham de montar. De moscas, mas pas en nombre, se pausan suls cabaçòls1, sus las faissèlas2 de calhada. La man s’acontenta de las far partir un pauc pus luènh e tòrnan.
« Sètz pas tròp desgostat ?
- Non. N’èra aital quand èri traça. Davant de manjar la sopa, pescàvem las moscas que s’i èran negadas. Mon papeta aviá un detzenat de fedas o cabras. Al vilatge, tuavan los anhèls per centenats cada jorn, de genièr a Pascas, e lo sang partissiá pel rèc de la carrièra. Emplissiam d’anhèls de grandas banastadas. Los pòrcs gornhavan dins sos castrons dejós los escalièrs e l’odor ne montava.
- Pas possible.
- Que si. Èri dins la montanha, pendent la guèrra amb los Alemands e après. Las fedas penjavan aital defòra a de cròcs. Emai los buòus copats en dos o pas copats encara.
- Cresi que podèm davalar. »
Lo qu’aviá pas res dich questiona :
« Poiriatz viure aicí ? Poiriatz tornar viure aital ?
- Cresi pas, disi. Mas ai tot aquò pel cap. Es pas tan luènh. Me semblèt pas insuportable. Dins un sens lo monde se teniá mai, èra mai d’un sol flòc.
- La misèria i èra pr’aquò, coma es aquí. »

Yves Rouquette, Argerianas, Lo Gai Saber, Tolosa, 1994

vocabulari :
1. cabaçòls : caps d’anhèls o de fedas joves per manjar
2. faissèlas : motles de formatges.

Questions séries L et S

I - Compréhension
Respondre a las questions en justificant vòstras responsas en referéncia al tèxt
1 - Se coneisson los personatges ? Quales son ?
2 - Ont se passejan dins la vila ?
3 - Qualas lengas parla lo narrator ? Perqué ditz : « M’expliqui coma pòdi » ?
4 - Quala demanda fan al narrator los dos òmes ? Perqué ?
5 - Ont arriban los tres personatges ? Que i a de veire ? Que ne ditz lo narrator ?
6 - Comentatz la darrièra frasa en ligason amb las replicas que precedisson.
7 - Reviratz de « Lo qu’aviá pas res dich » a « coma es aquí. » linhas 27-31.

II - Expression
Los candidats seria L fan las doas questions ; Los candidats S an la causida entre aquelas doas questions :
siá
- Imaginatz que, dintrat a l’ostalariá, lo narrator escriu sas pensadas dins son jornal de viatge. (25-30 linhas).
siá
- A l’escasensa d’un viatge dins una region o un païs estrangièrs, vos trobèretz fàcia a de tradicions o de biaisses de viure diferents. Contatz vòstras reaccions. (25-30 linhas)

Barème L
Compréhension :
1 point pour les questions 1, 2, 3, 4, 5
2 points pour la 6
et 3 points pour la traduction
Expression :
5 points pour chaque question

(Conseils : noter sur 10 chaque question et barémiser ensuite. Attention à la sévérité induite par une barémisation trop serrée. La note doit aussi traduire l’impression globale laissée par la copie. Ne pas évaluer la production de langue partout. Privilégier cette évaluation dans la traduction et dans l’expression.)

Barème S
Compréhension :
1 point pour les questions 1, 2, 3, 4, 5
2 points pour la 6
et 3 points pour la traduction.
Expression : 10 points

(Conseils : noter sur 10 chaque question et barémiser ensuite, puis compter sur 20. Attention à la sévérité induite par une barémisation trop serrée. La note doit aussi traduire l’impression globale laissée par la copie. Ne pas évaluer la production de langue partout. Privilégier cette évaluation dans la traduction et dans l’expression.)

Eléments de réponses aux questions :

1 – Los personatges se coneisson o son a far conoissença : la discutida es entamenada entre eles a la debuta del passatge (adonc). Los dos interlocutors sabon de causas sus lo narrator. Dison qu’èron pas a son recital, çò que dona d’indicas sus l’identitat del narrator, es un escrivan, puslèu un poèta (ditz : « [un poèma] meu ? ». Los dos son interessats per la poesia e per las questions de lenga (de fach, mas es pas dich dins lo passatge, un d’eles es un poèta argerian, l’autre es son amic). çò qu’es dich es que recita un poèma « classic ». Lo nom de l’autor possible laissa pensar qu’es en arab. Veire que los dos son Argerian, lo narrator francés.

2 –Demòran un moment sul pont (ont recitan e cantan de poesia …) puèi montan cap a la medinà, la vila anciana, lo barri musulman. Puèi prepausan de davalar (dins la vila modèrna, de segur) . Agachan, discutisson, comentan çò que veson…

3 – Lo narrator susprend sos interlocutors perqué (es la debuta de la convèrsa) es francés de França, parla francés, mas escriu e parla tanben una autra lenga, e se ditz (se diguèt, probablament al recital) « pas francés ». Complexitat linguistica qu’interessa los intellectuals argerians, que, d’un biais, i son dedins tanben. Recita Mirelha : la lenga occitana es donc identificada. Ditz « m’expliqui coma pòdi » perque la situacion es complicada. Fa l’economia de sas explicas, per « pretericion ». Economia de l’escritura roquetiana que defugís los « topoi » sus la lenga, mas sap far sentir las tensions intimas.

4 – Lo narrator demanda qu’eles de son costat lor diguèsson de poèsia tot parièr dins lor lenga. Marca d’interès e de dobèrtura. Reciprocitat, escambi entre conoisseires, per que siá pas tot sol, el, l’estrangièr, a donar sa lenga en espectacle coma una curiositat. L’ambient es frairenal : canta sul pont e los autres aplaudisson. Recital « off »…

5 – Arriban donc (en montant) a la medinà : la man que caça las moscas sus los taulièrs ont i a de carn e de fromatge calhat… desrevelha los sovenirs d’enfança, de las moscas dins la sopa. Puèi son d’imatges de chaples rituals (anhèls de Pascas) en comparason amb los de l’Aïd, de segur, mas es dins lo non-dich. Las carns sanguinosas e expausadas (fedas, buòus) que li venon fan benlèu resson a çò que vei, en cò dels maselièrs arabs.. E mai l’odor dels pòrcs jos los escalièrs arriba dins aquela representacion de l’enfança al país, d’una ruralitat non idealizada. Aquò per respondre a la question de son interlocutor « Sètz pas desgostat » que libèra la paraula e los sovenirs… De desgost n’a pas, qu’es pas tan susprés per çò que vei coma sos companhons o poirián creire. Aquí se jòga una dialectica de la representacion de l’autre e de se qu’es fòrça plan suggerida, totjorn sens fraseologia…

6 – Aquela frasa ven en conclusion (provisòria, que lo tèxt es trencat !) d’un escambi provocat per la presa de paraula de l’autre (l’amic, qu’aviá pas encara parlat) : « Poiriatz viure aicí ? Poiriatz tornar viure aital ? » La dobla formulacion fa resson a çò que lo narrator ven de dire en confidéncia de son enfança : a fòrça plan comprés l’interlocutor que lo narrator tròba dins una cèrta Argeria lo rebat de la societat francesa de las annadas 40. Viure aicí seriá viure dins lo passat. Question un pauc provocatritz de segur. Pausa la question de la relacion a l’enfança, e, d’un biais, de l’autenticitat. Lo narrator respond d’un biais matissat, dialectic, sens s’atendresir sul passat e sens li virar l’esquina nimai. S’exprimís per litòta « pas insuportable » e amb de modalizators « dins un sens » « se teniá mai » « èra mai d’un sol flòc ». La darrièra frasa resumís (es la paraula de l’amic , lo « pauc-parla ») d’una senténcia plan significanta tota la question, e pronóncia lo mot clau de « misèria ». Misèria passada, misèria presenta. Lo narrator ditz qu’a tot encora « pel cap », qu’es « pas tan luènh ». Fraternitat populara, solidaritat, en defòra dels recitals e de las mondanitats… La convèrsa ven grèva, allusion a Argeria contemporanèa.