Foguèron lèu sul camin grand que sas platanas començavan de fulhar. Dins l’aire, se devinhava, puslèu que se noliá (1), una flaira de reviscòl. Parlavan pas e Felip escotava lo cracament de la grava jos la sòla tèunha de Monica. Coma arribavan a la nautor del petit restaurant « En cò nòstre », una votz coneguda los sonèt.
Èra Delbòsc, lo jornalista. Espalargat (2) a la terrassa de l’establiment, lor faguèt signe d’aprochar. D’un ton regaujós, lor diguèt : « Venètz los dos, que vos òfri un veire ! »
Del jornalista, Felip n’aviá son confle. Auriá volgut refusar l’invitacion, mas ja Monica se sesiá (3) e se crosava las cambas en sorisent. Lo jovent la seguiguèt a racacòr.
Monsen Delbòsc aviá tot bèl just la quarantena. Plan atilhat de sa persona, lo vèrb segur, lo gèst aisat, i aviá un quicòm en el que plasiá a las femnas. Sos tempes leugièrament desgarnits li donavan un aire seriós, que balhava fisança, sens que ne foguèsse vertadièrament vielhit. Sos pials plan penchenats devián èsser un drin perfumats e sas quitas sabatas plan espolsetadas, lusentas, daissavan augurar un òme d’òrdre e que sabiá ont anava.
Lèu, sens res daissar devinhar, Monica faguèt l’aferlecada (4), l’esclafida (5), e se botèt a tornar contar pel menut çò que sabiá de l’eveniment. Imaginèt çò que sabiá pas, o apolidèt tot, enfin se subrepassèt. Lo jornalista, e mai el, pareissiá acceptar tota aquela farlabica sens parpelejar, o pausava de questions per precisar tal o tal punt de l’istòria. D’unas que i a embarrassavan la joventa. Alavetz, ela espiava lo cèl que veniá d’un blau prigond, se lecava los pòts, se crosava e descrosava las cambas e, a la perfin, se virava devèrs Felip per li demandar : « Es atal, non ? … », o ben « Es pas verai aquò ? » o encara « M’engani pas, è ? » o afortissiá sas paraulas amb d’expressions coma « Vos promèti que òc… », o « Me comprenètz ? » o encara « E ben, pecaire, caliá veire aquò ! ». Que la gojata s’emmaranhèsse (6) atal, a Felip li fasiá vergonha coma s’aviá agut estat lo messorguièr. Respondiá pas que per de gronhaments a aquelas questions e se forçava per respondre, se contentant d’emetre d’un aire ernhós (7) un « benlèu » que portava pas res a la discutida.
Cristian Rapin, Nòvas agenesas, A tots, IEO, 1986.
2 - espalargat : que pren sos aises, s’espandís
3 - se sesiá : s’assetava
4 - aferlecada : desgordida, foligauda
5 - esclafida : parlufièra
6 - s’emmaranhar : s’embolhar
7 - ernhós > ernha que significa : ràbia, colèra.
QUESTIONS (série L)
I - Compreneson (10 points)
Respondre en justificant vòstra responsa en fasent referéncia al tèxt d’un biais precís.
1) Ont se debana la scèna ?
2) Quals son los personatges ? Qué fan dins la vida.Precisar las relacions entre Felip e Monica, Felip e Delbòsc.
3) Qual es que pren l’iniciativa de la convèrsa ? perqué ?
4) Quina es la reaccion de Monica ? Cossí l’explicatz ?
5) Conta la vertat Monica sus l’eveniment en question ? Cossí o vesèm ?
6) Cossí se sent Felip en causa de Monica ? Qué fa ?
7) Reviratz de « Monsen Delbòsc », linha 9 a « sabiá ont anava », linha 13.
II - Expression (10 points)
1) A vòstre vejaire, qué poiriá èsser es aquel eveniment (l.15)que se’n parla dins la convèrsa ? Qu’a pogut se passar d’important que la premsa s’i interèsse atal ? (150 mots)
2) Lo jornalista sembla de creire tot çò que Monica li conta. Qué ne pensatz ? Per far son article, qué deuriá far a vòstra idèa ? (300 mots)